 |
ITR फाइल करण्यापूर्वी हे 10 बदल समजून घ्या; चुकीमुळे लागू शकतो दंड |
आयकर रिटर्न (ITR) 2026-27 मध्ये मोठे बदल; करदात्यांसाठी महत्त्वाची माहिती
आर्थिक वर्ष संपल्यानंतर प्रत्येक करदात्यासाठी सर्वात महत्त्वाची प्रक्रिया म्हणजे आयकर विवरणपत्र (Income Tax Return - ITR) भरणे. योग्य वेळी आणि अचूक माहिती देऊन ITR भरल्यास भविष्यातील करसंबंधित अडचणी टाळता येतात, तसेच आवश्यक असल्यास कर परतावा (Refund) लवकर मिळण्यास मदत होते.
असेसमेंट इयर (AY) 2026-27 साठी केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाने (CBDT) ITR फॉर्ममध्ये अनेक महत्त्वाचे बदल केले आहेत. हे बदल प्रामुख्याने Finance Act 2025 मधील सुधारणा, डिजिटल व्यवहारांची वाढती पारदर्शकता आणि करचुकवेगिरी रोखण्यासाठी करण्यात आले आहेत.
यामुळे पगारदार कर्मचारी, निवृत्तीवेतनधारक, व्यवसायिक, भागीदारी फर्मचे भागीदार, NRI, MSME तसेच शेअर बाजारात व्यवहार करणाऱ्या गुंतवणूकदारांनी हे नवीन नियम समजून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे.
चला, ITR फॉर्ममधील 10 महत्त्वाच्या बदलांची सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.
1) F&O (Futures & Options) ट्रेडिंगसाठी स्वतंत्र माहिती देणे आवश्यक
शेअर बाजारात Futures & Options (F&O) व्यवहार करणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी ITR फॉर्ममध्ये स्वतंत्र माहिती देण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.
आता करदात्यांना पुढील माहिती स्पष्टपणे द्यावी लागेल—
- एकूण टर्नओव्हर
- नफा किंवा तोटा
- Profit & Loss Account मध्ये दाखवलेली रक्कम
यामुळे डेरिव्हेटिव्ह व्यवहारांची पारदर्शकता वाढेल आणि चुकीची माहिती देण्याचे प्रमाण कमी होईल.
कोणासाठी महत्त्वाचे?
- Active Traders
- Option Sellers
- Intraday Derivative Traders
2) MSME व्याज खर्चासाठी नवीन रिपोर्टिंग
सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योगांना (MSME) देय असलेल्या रकमेचा वेळेत भरणा न झाल्यास Income Tax Act च्या Section 43B(h) अंतर्गत काही खर्च कर सवलतीसाठी ग्राह्य धरले जात नाहीत.
त्यामुळे आता ITR मधील Part A-OI मध्ये स्वतंत्र कॉलम देण्यात आला आहे.
यामुळे MSME ला वेळेवर पैसे देण्यास प्रोत्साहन मिळेल.
3) भागीदारी फर्मच्या भागीदारांसाठी अधिक माहिती आवश्यक
जर एखादी व्यक्ती भागीदारी फर्ममध्ये (Partnership Firm) भागीदार असेल तर तिला आता पुढील माहिती स्वतंत्रपणे द्यावी लागेल—
- व्याज
- मानधन (Remuneration)
- मिळालेली रक्कम
- बाकी असलेली रक्कम
यामुळे भागीदार आणि फर्म यांच्या कर नोंदीमध्ये अधिक अचूकता येईल.
4) Revised Return साठी नवीन फी रिपोर्टिंग
जर तुम्ही आधी दाखल केलेल्या ITR मध्ये चूक सुधारण्यासाठी Revised Return भरत असाल, तर आता Section 234-I अंतर्गत भरलेली फी देखील नमूद करावी लागेल.
यामुळे सुधारित रिटर्न प्रक्रियेत अधिक पारदर्शकता येणार आहे.
5) 80G अंतर्गत देणगीवरील करसवलतीसाठी IFSC आणि Transaction Reference आवश्यक
दानावर करसवलत (Deduction) घेणाऱ्या करदात्यांसाठी नवीन नियम लागू करण्यात आला आहे.
आता पुढील माहिती आवश्यक असेल—
- IFSC Code
- Transaction Reference Number
यामुळे बनावट देणग्यांवर नियंत्रण ठेवण्यास मदत होईल.
6) Presumptive Taxation निवडणाऱ्यांसाठी गुंतवणुकीची माहिती
Section 44AD, 44ADA किंवा इतर Presumptive Tax Scheme निवडणाऱ्या करदात्यांना आता त्यांच्या काही गुंतवणुकीची माहिती देखील द्यावी लागेल.
यामुळे कर विभागाला आर्थिक व्यवहारांचा अधिक स्पष्ट मागोवा घेता येईल.
7) Charitable Trust साठी नवीन नियम
धर्मादाय संस्थांना आता केवळ Nominal Value न दाखवता गुंतवणुकीचे Total Value नमूद करावे लागेल.
तसेच—
- इतर कायद्यांतर्गत मिळालेल्या नोंदणीची वैधता
- गुंतवणुकीचा तपशील
यांचाही खुलासा करावा लागेल.
8) NRI साठी अतिरिक्त माहिती
Presumptive Taxation निवडणाऱ्या अनिवासी भारतीयांना (NRI) आता पुढील माहिती स्वतंत्रपणे द्यावी लागेल—
- Gross Receipts
- Turnover
- Net Profit
यामुळे NRI कर व्यवस्थापन अधिक पारदर्शक होईल.
9) NBFC आणि Housing Finance Company कडील व्याजाची स्वतंत्र नोंद
पूर्वी अनेक करदाते बँकेचे आणि NBFC चे व्याज एकत्र दाखवत असत.
आता—
- NBFC
- Housing Finance Company
- Company Deposits
यांवरील व्याज Schedule OS मध्ये स्वतंत्रपणे दाखवावे लागेल.
यामुळे व्याज उत्पन्नाची अचूक माहिती मिळेल.
10) Section 44BBD अंतर्गत नवीन घोषणा
ITR च्या Part A-GEN मध्ये नवीन Declaration जोडण्यात आले आहे.
यामुळे करदाता Section 44BBD अंतर्गत कर भरत आहे की नाही हे स्पष्ट होईल.
त्यासाठी Schedule BP मध्ये स्वतंत्र रिपोर्टिंगची सुविधाही देण्यात आली आहे.
याशिवाय करदात्यांनी या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात
फक्त नवीन कॉलम भरून काम पूर्ण होत नाही.
ITR भरण्यापूर्वी पुढील गोष्टी तपासणे अत्यंत आवश्यक आहे—
✔ AIS आणि Form 26AS तपासा
दोन्ही कागदपत्रांमधील माहिती तुमच्या ITR शी जुळत आहे का ते पाहा.
✔ योग्य ITR Form निवडा
ITR-1, ITR-2, ITR-3 किंवा ITR-4 यापैकी चुकीचा फॉर्म निवडल्यास रिटर्न अवैध ठरू शकतो.
✔ योग्य Tax Regime निवडा
Old Tax Regime आणि New Tax Regime यांची तुलना करूनच पर्याय निवडा.
✔ सर्व कागदपत्रे तयार ठेवा
- Form 16
- Form 26AS
- AIS
- बँक स्टेटमेंट
- व्याज प्रमाणपत्र
- गुंतवणुकीचे पुरावे
- Home Loan Statement
✔ बँक खाते आणि IFSC तपासा
Refund योग्य खात्यात जमा होण्यासाठी ही माहिती अचूक असणे आवश्यक आहे.
✔ वेळेत e-Verify करा
ITR भरल्यानंतर e-Verification न केल्यास रिटर्न पूर्ण मानला जात नाही.
ITR भरताना होणाऱ्या सामान्य चुका
अनेक करदाते पुढील चुका करतात—
- चुकीचा ITR Form निवडणे.
- सर्व उत्पन्न न दाखवणे.
- TDS जुळवून न पाहणे.
- चुकीचे बँक खाते देणे.
- चुकीची Tax Regime निवडणे.
- Deduction चा चुकीचा दावा करणे.
- ITR भरल्यानंतर e-Verify विसरणे.
या चुका टाळल्यास Notice येण्याची शक्यता कमी होते.
कोणत्या करदात्यांनी विशेष काळजी घ्यावी?
विशेषतः पुढील करदात्यांनी नवीन नियम काळजीपूर्वक समजून घ्यावेत—
- पगारदार कर्मचारी
- व्यवसायिक
- फ्रीलान्सर
- डॉक्टर
- CA
- वकील
- MSME मालक
- शेअर बाजारातील ट्रेडर्स
- NRI
- भागीदारी फर्मचे भागीदार
निष्कर्ष
AY 2026-27 साठी ITR फॉर्ममध्ये करण्यात आलेले बदल हे केवळ अतिरिक्त माहिती मागवण्यासाठी नाहीत, तर करप्रणाली अधिक पारदर्शक, डिजिटल आणि अचूक करण्याच्या दिशेने उचललेले महत्त्वाचे पाऊल आहेत. विशेषतः F&O ट्रेडिंग, MSME व्यवहार, दानावरील करसवलत, भागीदारी फर्म, NRI आणि Presumptive Taxation यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये माहिती अधिक सविस्तर देणे आता आवश्यक झाले आहे.
करदात्यांनी घाईघाईने रिटर्न भरण्याऐवजी प्रथम AIS, Form 26AS, Form 16, बँक तपशील आणि आवश्यक कागदपत्रांची पडताळणी करावी. योग्य ITR फॉर्म निवडणे, कर प्रणाली (Old/New Regime) समजून घेणे आणि रिटर्न भरल्यानंतर वेळेत e-Verify करणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. नियमांतील हे बदल समजून घेतल्यास केवळ चुका टाळता येणार नाहीत, तर आयकर विभागाकडून नोटीस येण्याची शक्यता कमी होईल आणि रिफंड प्रक्रिया देखील अधिक सुरळीत होईल. योग्य माहिती, अचूक नोंदी आणि वेळेवर ITR दाखल करणे हीच सुरक्षित आणि जबाबदार करदात्याची ओळख आहे.
टीप: कर नियम बदलू शकतात, त्यामुळे फाइलिंगपूर्वी नवीनतम अपडेट तपासा.
हा लेख आवडला? नक्की शेअर करा!
वरील फेसबूक, ट्विटर(X) किंवा व्हॉट्सॲप आयकॉनवर क्लिक करून हा लेख तुमच्या मित्र-परिवारासोबत शेअर करा.
तुम्ही वरील ॲड्रेस बारमधील यूआरएल (URL) कॉपी करूनही शेअर करू शकता.
खालील भागात आपले प्रश्न किंवा अभिप्राय(कमेंट्स) मराठी/इंग्रजीत नक्की नोंदवा.
तुमचे हे सहकार्य आम्हाला तुमच्यासाठी असेच उत्तम लेख सादर करण्यासाठी नक्कीच प्रोत्साहित करेल. धन्यवाद!